ماندلا ترکیب سیاست و اخلاق

تاریخ انتشار : 17 آذر, 1392 - 10:03

نام «نلسون ماندلا» نامی آشنا و بلند آوازه است. بارها شنیده وگفته شده که «ماندلا» یک نماد است. اما نماد چه؟ چه چیزی در اندیشه و عمل ماندلا وجود دارد که او را به یک نماد جهانی تبدیل کرد ؟ شاید بتوان پاسخ این سئوال را در رابطه ظریف و پیچیده سیاست و اخلاق جستجو کرد، دهه ها به عنوان سیاستمدار در بالاترین سطح سیاست فعال بودن و حتی به رأس هرم قدرت صعود کردن و همچنان محبوب و مقبول ماندن -هم در کشور خود و هم در جهان - مسئله ی ساده  ای نیست. مردی که از پس سالها مبارزه و مقاومت به تمامی اهداف سیاسی خود رسید، رییس جمهور شد و بعد در اوج محبوبیت از قدرت دولتی کناره گرفت و به مثابه چهره‌ای ملی و بین المللی جامعه ی مدنی آفریقای جنوبی  و قاره آفریقا را گرما بخشید. چه چیزی ماندلا را «ماندلا» کرد؟

به نظر می رسد بزرگترین موفقیت ماندلا دست یابی به ترکیبی بهینه از «اخلاق» و «سیاست» است، به این معنا که او نه آنچنان زهد  اخلاقی پیشه کرد که از فرط تنزه طلبی سیاست را نحس بپندارد و نه آنقدر در بازی سیاست غرق شد که به چیزی جز قدرت نیاندیشد و در قدرت ماندن را به هر وسیله ای توجیه و تضمین کند. بدون شک دست یابی به چنین ترکیبی از اخلاق و سیاست کیمیایی است که هر جامعه ای را به سوی بهروزی و آزادی رهنمون می شود. شاید بتوان ویژگیهای زیر در شخصیت ماندلا را مهمترین عناصر این ترکیب دانست:
1-پرهیز از خشونت و نگاه حذفی- ماندلا در کنار گاندی از سرآمدان پیگیری مبارزات مسالمت آمیز و بدون خشونت در قرن بیستم بود ادامه منطقی مشی خشونت پرهیزی او، در سریر قدرت تبدیل به پرهیز از انتقام، پرهیز از حذف رقیبان و احترام به حقوق اقلیت شد. هر جامعه درگیر تغییر و تحول و اصلاح با مسئله «عدالت برای قربانیان ظلم و خشونت» مواجه می شود اما در شرایط غلیان احساسات که جوامع دستخوش هیجانات شدید و عواطف تند و تیز هستند تمیز دادن بین «عدالت» و «انتقام» کار ساده ای نیست و شاید مهمترین تفاوت این دو مقوله این باشد که عدالت آبی است بر آتش خصومت و خشونت، و انتقام سوخت تنور دشمن کامی، بی‌ثباتی و خشونت ورزی است. اگر جامعه آفریقای جنوبی توانست از پس تحولات مهم دهه ی 90 میلادی در حین حرکت به سوی آزادی و رفع تبعیض از افتادن در مسیر انتقامگیری و حذف بپرهیزد باید یکی از دلایل عمده این اتفاق را در عملکرد مناسب، شجاعت اخلاقی و بصیرت سیاسی شخص نلسون ماندلا و یاران نزدیکش باید جستجو کرد.
2-نگاه به قدرت به عنوان وسیله- برای سیاستمدار اصلاح طلب و آزادیخواه «قدرت» تنها می تواند وسیله‌ای برای انجام تغییرات مردمسالارانه و اصلاح در وضعیت اقتصادی و فرهنگی کشور باشد. نگاه ماندلا به قدرت دقیقا در همین مقوله می گنجید. برای او قدرت سیاسی وسیله‌ای بود جهت رها کردن جامعه از زخم زشت و دردناک تبعیض نژادی . سیاستمدار انسانگرا و میهن دوست برای قدرت نمی جنگد او هر جا که هست برای اصلاح وضع جامعه و رهایی آن از فقر و فساد و تبعیض می کوشد. چنانکه ماندلا چنین کرد و بعد از پایان دوره مسئولیتش اتفاقا برای کمک به گردش دموکراتیک نخبگان حضور و فعالیت در جامعه مدنی را به ریاست جمهوری ترجیح داد.
3-اولویت دادن منافع ملی به منافع شخصی و گروهی- این یکی دیگر از مهمترین ویژگیهای نوع سیاست ورزی نلسون ماندلا بود. افق دید او محدود و محصور به منافع حزبی یا انگیزه‌های حقیر شخصی نبود. او ورای همه این منافع و انگیزه‌ها، منافع ملی را مدنظرداشت و هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بین‌المللی برای بیشینه کردن منافع ملی کشورش می کوشید، چه آنگاه که به عنوان رییس جمهور در مجامع بین المللی شرکت می کرد و چه آنگاه که به عنوان یک شخصیت مدنی و بین المللی محبوب، تمام نفوذ معنوی‌اش را جهت دریافت میزبانی جام جهانی فوتبال برای آفریقای جنوبی به کار بست. کم هستند سیاستمدرانی که بتوانند از حصار تنگ منافع شخصی و باندی عبور کنند و خردمندانه گام در راه فراخ منافع ملی نهند. ماندلا یکی از این نوادر و از این جهت یک الگو بود.
به این لیست البته موارد متعددی می توان افزود، اما از اطاله کلام می پرهیزم تا این چند جمله بهانه ای باشد برای ادای احترام به یکی ازبزرگترین سیاستمداران تاریخ که به حق می توان او را از مواریث معنوی بشر معاصر محسوب کرد. تامل در حال و کار امثال ماندلا مسلما به کار ما خواهد آمد.روحش شاد.
 

مطالب و نوشته‌های اخیر

مسؤولین هم در عمل و هم در سیاست‌های رسمی نشان دهند نسبت به آیت الله طالقانی ارادت قلبی دارند

مسؤولین هم در عمل و هم در سیاست‌های رسمی نشان دهند نسبت به آیت الله طالقانی ارادت قلبی دارند

روش و منش آیت الله طالقانی هم در داخل کشور و هم در جهان اسلام می تواند کمک کننده و تاثیرگذار باشد.

پیام تسلیت به مناسبت واژگونی اتوبوس حامل دانش آموزان هرمزگانی

پیام تسلیت به مناسبت واژگونی اتوبوس حامل دانش آموزان هرمزگانی

ساماندهی اینگونه اردوها توسط مسئولین مربوطه امری اجتناب ناپذیر است و تاکنون در این  رابطه غفلت‌هایی شده است که باید در اسرع وقت جبران شود.

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر ابراهیم یزدی

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر ابراهیم یزدی

شادروان ابراهیم یزدی سیاست مداری مومن و منصف بود که در مبارزات ضد استبدادی و ضد استعماری همراه رهبر فقید انقلاب نقش موثری ایفا کرد.

پیام تسلیت به مناسبت شهادت شهید حججی

پیام تسلیت به مناسبت شهادت شهید حججی

درود خدا بر تو باد که شهادتت پیام حریت و مردانگی را صادر کرد.

تسلیت به رهبر ارکستر ملی ایران

تسلیت به رهبر ارکستر ملی ایران

ایشان که از معلمین و اساتید ارزشمند هنر موسیقی کشورمان بود  در حفظ موسیقی به‌جا مانده از اساتید موسیقی کهن و آموزش به شاگردان این‌هنر تلاش شایان ذکری داشت.

تسلیت به حجت الاسلام محتشمی‌پور

تسلیت به حجت الاسلام محتشمی‌پور

پروردگار متعال جنابعالی را که السابقون انقلاب اسلامی هستید در رنج‌ها و سختی‌ها، آزموده و بحمدالله در همه حال شکیبا بوده‌اید و در برابر تقدیر الهی، تسلیم.

اعضای شورای شهر برای خود رسالت حزبی و فردی قائل نباشند

اعضای شورای شهر برای خود رسالت حزبی و فردی قائل نباشند

حرکات جبهه‌ای نمی‌تواند مادام‌العمر باشد باید به سمت تحزب پیش ببریم، فرد با جبهه رای می‌آورد اما فردا یادش می‌رود. مشکلی که در مجلس دهم داشتیم همین بود کسانی که اگر در لیست امید نبودند، رای نمی‌آوردند وقتی انتخاب شدند ساز جدایی کوک کردند.

جامعه‌ای که نسبت به حقوق شهروندی خود آگاه باشد اجازه رواداری  ظلم  به شهروندان را نمی‌دهد

جامعه‌ای که نسبت به حقوق شهروندی خود آگاه باشد اجازه رواداری ظلم به شهروندان را نمی‌دهد

پایبندی به حقوق شهروندی یکی از اصول اصلی گفتمان اصلاح‌طلبی  است.

باید برای نمایشگاه قرآن یک مکان دائمی و مناسب تهیه شود

باید برای نمایشگاه قرآن یک مکان دائمی و مناسب تهیه شود

هیچ راهی برای قطع برادرکشی در جهان اسلام جز رجوع به قرآن وجود ندارد.

عیادت از مجروحین حادثه تروریستی مجلس

عیادت از مجروحین حادثه تروریستی مجلس

تروریست‌ها باید منتظر پاسخ سختی از سوی ایران باشند.