ماندلا ترکیب سیاست و اخلاق

تاریخ انتشار : 17 آذر, 1392 - 10:03

نام «نلسون ماندلا» نامی آشنا و بلند آوازه است. بارها شنیده وگفته شده که «ماندلا» یک نماد است. اما نماد چه؟ چه چیزی در اندیشه و عمل ماندلا وجود دارد که او را به یک نماد جهانی تبدیل کرد ؟ شاید بتوان پاسخ این سئوال را در رابطه ظریف و پیچیده سیاست و اخلاق جستجو کرد، دهه ها به عنوان سیاستمدار در بالاترین سطح سیاست فعال بودن و حتی به رأس هرم قدرت صعود کردن و همچنان محبوب و مقبول ماندن -هم در کشور خود و هم در جهان - مسئله ی ساده  ای نیست. مردی که از پس سالها مبارزه و مقاومت به تمامی اهداف سیاسی خود رسید، رییس جمهور شد و بعد در اوج محبوبیت از قدرت دولتی کناره گرفت و به مثابه چهره‌ای ملی و بین المللی جامعه ی مدنی آفریقای جنوبی  و قاره آفریقا را گرما بخشید. چه چیزی ماندلا را «ماندلا» کرد؟

به نظر می رسد بزرگترین موفقیت ماندلا دست یابی به ترکیبی بهینه از «اخلاق» و «سیاست» است، به این معنا که او نه آنچنان زهد  اخلاقی پیشه کرد که از فرط تنزه طلبی سیاست را نحس بپندارد و نه آنقدر در بازی سیاست غرق شد که به چیزی جز قدرت نیاندیشد و در قدرت ماندن را به هر وسیله ای توجیه و تضمین کند. بدون شک دست یابی به چنین ترکیبی از اخلاق و سیاست کیمیایی است که هر جامعه ای را به سوی بهروزی و آزادی رهنمون می شود. شاید بتوان ویژگیهای زیر در شخصیت ماندلا را مهمترین عناصر این ترکیب دانست:
1-پرهیز از خشونت و نگاه حذفی- ماندلا در کنار گاندی از سرآمدان پیگیری مبارزات مسالمت آمیز و بدون خشونت در قرن بیستم بود ادامه منطقی مشی خشونت پرهیزی او، در سریر قدرت تبدیل به پرهیز از انتقام، پرهیز از حذف رقیبان و احترام به حقوق اقلیت شد. هر جامعه درگیر تغییر و تحول و اصلاح با مسئله «عدالت برای قربانیان ظلم و خشونت» مواجه می شود اما در شرایط غلیان احساسات که جوامع دستخوش هیجانات شدید و عواطف تند و تیز هستند تمیز دادن بین «عدالت» و «انتقام» کار ساده ای نیست و شاید مهمترین تفاوت این دو مقوله این باشد که عدالت آبی است بر آتش خصومت و خشونت، و انتقام سوخت تنور دشمن کامی، بی‌ثباتی و خشونت ورزی است. اگر جامعه آفریقای جنوبی توانست از پس تحولات مهم دهه ی 90 میلادی در حین حرکت به سوی آزادی و رفع تبعیض از افتادن در مسیر انتقامگیری و حذف بپرهیزد باید یکی از دلایل عمده این اتفاق را در عملکرد مناسب، شجاعت اخلاقی و بصیرت سیاسی شخص نلسون ماندلا و یاران نزدیکش باید جستجو کرد.
2-نگاه به قدرت به عنوان وسیله- برای سیاستمدار اصلاح طلب و آزادیخواه «قدرت» تنها می تواند وسیله‌ای برای انجام تغییرات مردمسالارانه و اصلاح در وضعیت اقتصادی و فرهنگی کشور باشد. نگاه ماندلا به قدرت دقیقا در همین مقوله می گنجید. برای او قدرت سیاسی وسیله‌ای بود جهت رها کردن جامعه از زخم زشت و دردناک تبعیض نژادی . سیاستمدار انسانگرا و میهن دوست برای قدرت نمی جنگد او هر جا که هست برای اصلاح وضع جامعه و رهایی آن از فقر و فساد و تبعیض می کوشد. چنانکه ماندلا چنین کرد و بعد از پایان دوره مسئولیتش اتفاقا برای کمک به گردش دموکراتیک نخبگان حضور و فعالیت در جامعه مدنی را به ریاست جمهوری ترجیح داد.
3-اولویت دادن منافع ملی به منافع شخصی و گروهی- این یکی دیگر از مهمترین ویژگیهای نوع سیاست ورزی نلسون ماندلا بود. افق دید او محدود و محصور به منافع حزبی یا انگیزه‌های حقیر شخصی نبود. او ورای همه این منافع و انگیزه‌ها، منافع ملی را مدنظرداشت و هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بین‌المللی برای بیشینه کردن منافع ملی کشورش می کوشید، چه آنگاه که به عنوان رییس جمهور در مجامع بین المللی شرکت می کرد و چه آنگاه که به عنوان یک شخصیت مدنی و بین المللی محبوب، تمام نفوذ معنوی‌اش را جهت دریافت میزبانی جام جهانی فوتبال برای آفریقای جنوبی به کار بست. کم هستند سیاستمدرانی که بتوانند از حصار تنگ منافع شخصی و باندی عبور کنند و خردمندانه گام در راه فراخ منافع ملی نهند. ماندلا یکی از این نوادر و از این جهت یک الگو بود.
به این لیست البته موارد متعددی می توان افزود، اما از اطاله کلام می پرهیزم تا این چند جمله بهانه ای باشد برای ادای احترام به یکی ازبزرگترین سیاستمداران تاریخ که به حق می توان او را از مواریث معنوی بشر معاصر محسوب کرد. تامل در حال و کار امثال ماندلا مسلما به کار ما خواهد آمد.روحش شاد.
 

مطالب و نوشته‌های اخیر

اگر در لیست نبودید فریاد وادینا سر ندهید

اگر در لیست نبودید فریاد وادینا سر ندهید

اصلاح طلبان باید سعه صدر داشته باشند و همان حرکتی در انتخابات ۹۲ صورت گرفت و در چارچوب گفتمان اصلاحات بود تکرار شود.

دستاورد برجام برای کل دولت روحانی کفایت می‌کند

دستاورد برجام برای کل دولت روحانی کفایت می‌کند

۸ سال هر بلایی خواستند سر کشور آوردند که جبرانش هشتاد سال طول می کشد.

باید مراقب باشیم از درون جریان اصلاحات ضربه نخوریم

باید مراقب باشیم از درون جریان اصلاحات ضربه نخوریم

 ما افتخار می‌کنیم پوستر چسبان جوانان و پل عبور آنان باشیم. اگر در انتخاباتی سهمی برای جوانان در نظر گرفته‌ایم به آن اعتقاد داریم اگر برای زنان سهم می‌گذاریم جبران گذشته است.

جریان اصلاح‌طلب با قدرت از روحانی حمایت می‌کند

جریان اصلاح‌طلب با قدرت از روحانی حمایت می‌کند

افرادی که جرقه اولیه حوادث ۸۸ را زدند می‌خواهند دوباره جو کشور را متشنج کنند.

تلاش‌ برخی جریانات مدعی ولایت برای دلسرد کردن مردم جهت حضور در انتخابات

تلاش‌ برخی جریانات مدعی ولایت برای دلسرد کردن مردم جهت حضور در انتخابات

 اگر می‌خواهید در انتخابات آینده پیروز شوید از مسیر قانونی و دموکراتیک پیش بروید چرا که حرف آخر را مردم می‌زنند 

از روحانی عبور نخواهیم کرد

از روحانی عبور نخواهیم کرد

 آقای هاشمی از ابتدای انقلاب چهره فراجناحی بوده که نقش کلیدی در ابعاد مختلف داشته است ما ایشان را پدر معنوی اصلاحات می‌دانستیم. طبیعتاً فقدان ایشان برای جریان ما و کل کشور سخت است. امیدواریم خداوند همچنان به انقلاب ما عنایت داشته باشد.

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر علی شریعتمداری

پیام تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر علی شریعتمداری

فقدان ایشان نه‌تنها برای خانواده و دوستان بلکه برای تمامی افرادی که با شخصیت گرانقدر، معنوی و علمی دکتر شریعتمداری آشنایی دارند، مصیبیت جبران‌ناپذیری است.

ضایعه درگذشت آیت الله هاشمی خسران بزرگی است که جبران آن بسیار سخت است

ضایعه درگذشت آیت الله هاشمی خسران بزرگی است که جبران آن بسیار سخت است

آیت‌الله هاشمی رفسنجانی که به حق می توان ایشان را تاریخ انقلاب اسلامی ایران و استوانه نظام دانست همواره در راه اعتلای نظامی اسلامی از هیچ کوششی فرو گذار نکردند و در مسئولیت‌های خطیری که بر عهده داشتند تمام تلاششان توسعه و آبادانی ایران و حاکمیت اسلام بود.

وجود هرگونه لیست انتخاباتی برای شورای شهر را تکذیب می‌کنم

وجود هرگونه لیست انتخاباتی برای شورای شهر را تکذیب می‌کنم

شورای عالی اصلاح‎طلبان  تا دو ماه آینده هم وارد مصادیق انتخاباتی نخواهد شد.

دانشگاه هیچ گاه در جایگاه خودش قرار نگرفت

دانشگاه هیچ گاه در جایگاه خودش قرار نگرفت

اصلاح ذهنیت‌ها نسبت به دانشگاه می‌تواند موثر باشد.