ماندلا ترکیب سیاست و اخلاق

تاریخ انتشار : 8 دسامبر, 2013 - 10:03

نام «نلسون ماندلا» نامی آشنا و بلند آوازه است. بارها شنیده وگفته شده که «ماندلا» یک نماد است. اما نماد چه؟ چه چیزی در اندیشه و عمل ماندلا وجود دارد که او را به یک نماد جهانی تبدیل کرد ؟ شاید بتوان پاسخ این سئوال را در رابطه ظریف و پیچیده سیاست و اخلاق جستجو کرد، دهه ها به عنوان سیاستمدار در بالاترین سطح سیاست فعال بودن و حتی به رأس هرم قدرت صعود کردن و همچنان محبوب و مقبول ماندن -هم در کشور خود و هم در جهان - مسئله ی ساده  ای نیست. مردی که از پس سالها مبارزه و مقاومت به تمامی اهداف سیاسی خود رسید، رییس جمهور شد و بعد در اوج محبوبیت از قدرت دولتی کناره گرفت و به مثابه چهره‌ای ملی و بین المللی جامعه ی مدنی آفریقای جنوبی  و قاره آفریقا را گرما بخشید. چه چیزی ماندلا را «ماندلا» کرد؟

به نظر می رسد بزرگترین موفقیت ماندلا دست یابی به ترکیبی بهینه از «اخلاق» و «سیاست» است، به این معنا که او نه آنچنان زهد  اخلاقی پیشه کرد که از فرط تنزه طلبی سیاست را نحس بپندارد و نه آنقدر در بازی سیاست غرق شد که به چیزی جز قدرت نیاندیشد و در قدرت ماندن را به هر وسیله ای توجیه و تضمین کند. بدون شک دست یابی به چنین ترکیبی از اخلاق و سیاست کیمیایی است که هر جامعه ای را به سوی بهروزی و آزادی رهنمون می شود. شاید بتوان ویژگیهای زیر در شخصیت ماندلا را مهمترین عناصر این ترکیب دانست:
1-پرهیز از خشونت و نگاه حذفی- ماندلا در کنار گاندی از سرآمدان پیگیری مبارزات مسالمت آمیز و بدون خشونت در قرن بیستم بود ادامه منطقی مشی خشونت پرهیزی او، در سریر قدرت تبدیل به پرهیز از انتقام، پرهیز از حذف رقیبان و احترام به حقوق اقلیت شد. هر جامعه درگیر تغییر و تحول و اصلاح با مسئله «عدالت برای قربانیان ظلم و خشونت» مواجه می شود اما در شرایط غلیان احساسات که جوامع دستخوش هیجانات شدید و عواطف تند و تیز هستند تمیز دادن بین «عدالت» و «انتقام» کار ساده ای نیست و شاید مهمترین تفاوت این دو مقوله این باشد که عدالت آبی است بر آتش خصومت و خشونت، و انتقام سوخت تنور دشمن کامی، بی‌ثباتی و خشونت ورزی است. اگر جامعه آفریقای جنوبی توانست از پس تحولات مهم دهه ی 90 میلادی در حین حرکت به سوی آزادی و رفع تبعیض از افتادن در مسیر انتقامگیری و حذف بپرهیزد باید یکی از دلایل عمده این اتفاق را در عملکرد مناسب، شجاعت اخلاقی و بصیرت سیاسی شخص نلسون ماندلا و یاران نزدیکش باید جستجو کرد.
2-نگاه به قدرت به عنوان وسیله- برای سیاستمدار اصلاح طلب و آزادیخواه «قدرت» تنها می تواند وسیله‌ای برای انجام تغییرات مردمسالارانه و اصلاح در وضعیت اقتصادی و فرهنگی کشور باشد. نگاه ماندلا به قدرت دقیقا در همین مقوله می گنجید. برای او قدرت سیاسی وسیله‌ای بود جهت رها کردن جامعه از زخم زشت و دردناک تبعیض نژادی . سیاستمدار انسانگرا و میهن دوست برای قدرت نمی جنگد او هر جا که هست برای اصلاح وضع جامعه و رهایی آن از فقر و فساد و تبعیض می کوشد. چنانکه ماندلا چنین کرد و بعد از پایان دوره مسئولیتش اتفاقا برای کمک به گردش دموکراتیک نخبگان حضور و فعالیت در جامعه مدنی را به ریاست جمهوری ترجیح داد.
3-اولویت دادن منافع ملی به منافع شخصی و گروهی- این یکی دیگر از مهمترین ویژگیهای نوع سیاست ورزی نلسون ماندلا بود. افق دید او محدود و محصور به منافع حزبی یا انگیزه‌های حقیر شخصی نبود. او ورای همه این منافع و انگیزه‌ها، منافع ملی را مدنظرداشت و هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بین‌المللی برای بیشینه کردن منافع ملی کشورش می کوشید، چه آنگاه که به عنوان رییس جمهور در مجامع بین المللی شرکت می کرد و چه آنگاه که به عنوان یک شخصیت مدنی و بین المللی محبوب، تمام نفوذ معنوی‌اش را جهت دریافت میزبانی جام جهانی فوتبال برای آفریقای جنوبی به کار بست. کم هستند سیاستمدرانی که بتوانند از حصار تنگ منافع شخصی و باندی عبور کنند و خردمندانه گام در راه فراخ منافع ملی نهند. ماندلا یکی از این نوادر و از این جهت یک الگو بود.
به این لیست البته موارد متعددی می توان افزود، اما از اطاله کلام می پرهیزم تا این چند جمله بهانه ای باشد برای ادای احترام به یکی ازبزرگترین سیاستمداران تاریخ که به حق می توان او را از مواریث معنوی بشر معاصر محسوب کرد. تامل در حال و کار امثال ماندلا مسلما به کار ما خواهد آمد.روحش شاد.
 

مطالب و نوشته‌های اخیر

تسلیت به مناسبت درگذشت مادر خانم زهرا رهنورد

تسلیت به مناسبت درگذشت مادر خانم زهرا رهنورد

این مصیبت را به سرکار عالی ، خانواده‌های محترم نواب صفوی و موسوی  بخصوص به جناب آقای مهندس میرحسین موسوی و همه بستگان داغدار تسلیت می گویم .

تسلیت به مناسبت جانباختن خدمه‌های نفتکش ایرانی

تسلیت به مناسبت جانباختن خدمه‌های نفتکش ایرانی

شجاعت ستودنی و فداکاری ملوانان غیور کشورمان همیشه و در دورانهای مختلف باعث سرافرازی میهن عزیزمان شده است.

تسلیت به مناسبت درگذشت مهندس معین‌فر

تسلیت به مناسبت درگذشت مهندس معین‌فر

مهمترین ویژگی مهندس معین فر اخلاق حسنه ایشان بود که الگوی رفتاری بسیاری از دوستان و نزدیکان آن مرحوم بود.

صداوسیما نباید بلندگوی یک جریان سیاسی باشد

صداوسیما نباید بلندگوی یک جریان سیاسی باشد

رسانه ملی وظیفه‌اش باید تقویت منافع ملی و تقویت انسجام و وحدت ملی باشد. نه اینکه در جایگاه بلندگوی یک جریان سیاسی قرار گیرد. 

تسلیت به مناسبت درگذشت آیت‌الله حائری شیرازی

تسلیت به مناسبت درگذشت آیت‌الله حائری شیرازی

رحلت عالم جلیل‌القدر و فقیه مجاهد حضرت آیت‌الله  محی‌الدین حائری شیرازی که شخصیتی موثر در همه عرصه‌ها بودند موجب تأثر و تالم شد.

رفع مشکلات مردم با شعار میسر نمی‌شود

رفع مشکلات مردم با شعار میسر نمی‌شود

مردم با مشکلات زیادی دسته و پنجه نرم می کنند و شایسته ملت بزرگوار ما نیست که این حجم از مشکلات که از گذشته هم وجود داشته بر دوش آنها سنگینی کند.

پرونده ستاره دار کردن دانشجویان کاملا بسته شود

پرونده ستاره دار کردن دانشجویان کاملا بسته شود

پذیرفته نیست عده ای که  تریبونی در دست دارند به بهانه فتنه یک جریان سیاسی را محکوم کنند.باید سهم هر طرف در این بحث مشخص شود و هر کس خطایی کرده است باید در دادگاه براساس قانون محاکمه شود.

کسانیکه میدان را برای احمدی‌نژاد باز کردند باید پاسخگوی رفتارهای او باشند

کسانیکه میدان را برای احمدی‌نژاد باز کردند باید پاسخگوی رفتارهای او باشند

اگر ریشه مسائل 88 بررسی فنی می شد مسایل  اخیر درباره احمدی نژاد اتفاق نمی‌افتاد.

 اگر فکری برای حل آسیب‌های اجتماعی نکنیم، نظام با چالش جدی روبه‌رو می‌شود

اگر فکری برای حل آسیب‌های اجتماعی نکنیم، نظام با چالش جدی روبه‌رو می‌شود

چرا باید پیگیری مطالبات صنفی از سوی معلمان با برچسب ضدامنیتی و ضد انقلاب روبه‌رو شود؟ پیگیری مطالبات صنفی حق طبیعی معلمان است. 

برخی جرات ندارند به مردم بگویند، چرا به اصلاح‌طلبان رای دادید

برخی جرات ندارند به مردم بگویند، چرا به اصلاح‌طلبان رای دادید

 متاسفانه آن هایی که شناختی از دانشگاه‌ها ندارند از سکوت و بی انگیزگی دانشگاه ها خوشحال هستند.ولی ما از سکوت خطرناک دانشگاه و فضای امنیتی آن نگرانیم.